Tròn 3 tháng trời tui quay lại sở thích sưu tập tem và chìm đắm lại trong nó. Hiện vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt. Lần quay lại này, có sự đầu tư hoành tráng hơn 10 năm trước. Lúc đầu chỉ lướt trên shopee mua tem, sau dần dà lân la qua cả Ebay mua về. Dưới đây là nhật ký đi mua tem Ebay của tui.
- Đa số là sử dụng gửi thư tiết kiệm qua bưu điện và về Việt Nam sẽ do VNPost giao thư. Thời gian chờ từ nửa tháng đến 1 tháng. Nhà bán Ấn Độ thường có cung cấp track package.
- Thư từ các nhà bán ở châu Âu hay Bắc Mỹ giao thư nhanh và uy tín, tầm 2 tuần. Quá thời gian này thì nguy cơ không nhận thư cao.
- Phí ship tuỳ nhà bán, có nhà thì phí cố định, mỗi tem mua thêm thì được miễn phí hoặc cộng thêm vài cent vào phí tổng; có nhà thì mỗi sản phẩm tem có phí ship bằng nhau, nhiều khi mua 1 tem 1$ phí ship 2$, tổng đơn 10 tem 10$ phí ship cứ thế nhân lên thành 20$. Khi đó, mình nên gửi “Request combined shipping” (chức năng ở giỏ hàng, chỉ có ở giao diện web). Nhà bán sẽ phản hồi đơn hàng của mình có kết hợp để giảm tiền cước được ko. Trong tất cả nhà bán, phí ship các nhà bán Đức, Pháp khá rẻ, thường chỉ 2-3E ship cho cả đơn.
- Nên tham khảo feedback trước khi đặt, và xem nhà bán hoạt động lâu năm trên ebay chưa. Mình thấy đa số tỷ lệ feedback tích cực luôn là 99-100% cũng hơi ảo. Cũng có thể Ebay bảo vệ khách hàng tốt nên nhà bán chiều khách, nhưng cũng có thể nhà bán “mua” lại những feedback xấu để sửa như chia sẻ bên dưới.
- Với những đơn sau ngày nhận hàng dự kiến không nhận được thư, thì gửi report “I didn’t receive it”, sẽ được hoàn tiền do chính sách đảm bảo của Ebay, nhưng rất mất công. Có những nhà bán lì không chịu trả tiền thì phải đợi sau 3 ngày làm việc không hoàn thì mình report tới Ebay.
- Nếu nhà bán gửi sai hàng thì cũng report. Đối với hàng gửi sai, họ sẽ phải hoàn cả tiền hàng, lẫn tiền ship của món hàng đó cho mình. Mình dính 1 đơn từ nhà bán Hong Kong, nhà này chi li kẻ cả từng đồng, lúc đầu trốn tránh không chịu trả, sau thì lươn lẹo chỉ trả mỗi tiền hàng, xù tiền ship. Mình không thèm đôi co, report Ebay để đòi lại tiền ship còn thiếu [thì hắn mới trả]. Nói chung có chuyện gì thì cứ report qua Ebay cho rõ, đỡ mất thời gian chat qua lại với nhà bán làm gì.
- Nếu thích một sản phẩm nào đó thì cứ cho giỏ hàng hoặc watchlist, nhiều nhà bán sẽ offer giảm giá.
- Bán tem trên ấy danh mục rõ ràng nên tìm dễ. Có cả tìm kiếm bằng hình ảnh nhưng không nhạy bằng google. Mình hay tìm theo công thức: “tên nước + tên năm phát hành + stamp” để tìm tem. Khi tìm thấy nhà bán có phí ship hợp lý thì vào gian hàng tìm thêm các tem khác.
- Một đặc sản trên Ebay là mua theo hình thức đấu giá. Nếu ít người đấu giá thì mình sẽ mua được sản phẩm với giá hợp lý. Nhưng khi đấu giá mà thắng thì tức là mình cam kết sẽ mua. Nhiều lần đấu giá xong mình lại đổi ý không muốn mua nữa, thì phải nhắn nhà bán hủy đơn, vì nếu có 2 đơn đấu giá không mua thì Ebay không cho đấu giá tiếp nữa.
- Tỷ giá quy đổi tự động cho cả USD & EUR là giống nhau là 25,000 (cập nhật 2025.04: Ebay đã điều chỉnh tỷ giá USD và EUR khác nhau).
- Khi điền thông tin nhận hàng, số điện thoại của mình nên ghi kèm chung với tên ngay dòng thứ 1, nếu điền vào mục SĐT ở cuối cùng thì nhà bán bên kia họ không nhìn được, và chắc chắn dòng này sẽ bị mất. Mình từng bị như vậy 10 đơn rồi mới phát hiện ra. May mà đã bắt mối được với anh giao thư nên cứ có thư về là ảnh nhắn Zalo cho mình.
- Post code nhận thư quốc tế về HCM là 700955 (Bưu cục khai thác ngoại dịch). Có vấn đề gì có thể lên chi nhánh này hỏi thêm thông tin. Nhân viên bưu điện giao thư rất hay vòi tiền lẻ, 7-10k/ đơn, với lý do trả phí hải quan và không bao giờ đưa ra được hóa đơn/ phiếu thu cho khoản này. Rất bực mình với thái độ tệ hại này.
- Đơn hàng giá trị trên 1tr thì phải đóng thuế (chênh lệch giá trị lô hàng sẽ chịu thuế nhập khẩu 20%, thuế Giá trị gia tăng 8%, và phải thanh toán thêm một khoản lệ phí theo quy định). Mình thấy dù có đóng thuế hay không thì nhiều khi thư của mình cũng có dấu hiệu bị mở ra, chắc là để kiểm tra ngẫu nhiên chứng từ bên trong.
- Nói về customer service của Tây lông: Mình nhận được hàng thì luôn để lại feedback cho người bán. Nói về việc “phục vụ khách hàng” thì có thể do khác biệt văn hóa nên mình cảm nhận được sự không nhiệt tình từ các nhà bán Âu Mỹ, khác hẳn với sự niềm nở chiều khách của nhà bán châu Á. Mấy trải nghiệm xấu của mình đều từ các nhà bán Âu Mỹ.
(1) Shop “W4 Stamps and Collectables” (chủ shop: eren3049 từ UK): Sau khi đơn hàng gửi đi, mình mới phát hiện Ebay cắt số điện thoại của khách (khác với hệ thống TMĐT ở Việt Nam). Mà thư bưu điện về VN không có số điện thoại sẽ không nhận được. Nên mình mới nhắn tin hỏi nhà bán là có ghi trước khi gửi không? Nó trả lời 1 tăng “You must enter your phone number in the address yourself. Or you must tell a seller in advance of your order or shipping the goods. Let’s hope it all works out”. Không biết nên giờ mới phải đi hỏi để xử lý tiếp, ngồi đấy mà nói mình phải thế này phải thế kia. Nhận được hàng để lại cho nó negative feedback, nó cũng méo thèm quan tâm, nó bảo “No way of pleasing some customers. Who bother leaving negative feed back?”. Thái độ nói chuyện đúng kiểu “tao nhiều khách rồi, không cần phải hài lòng tất cả”,
(2) Shop “philatelie-occitanie” (chủ shop từ Pháp): Rút kinh nghiệm đơn trên, đơn này mình có nhắn cho nhà bán trước khi họ gửi thư, nhờ nó chụp lại để mình nhắn lễ tân tòa nhà giữ thư giúp. Nó bảo: “I can’t send a follow-up for 2€” xong nó hủy đơn hàng luôn. Đó, khách mua ít 1 cái tem có 2E mà đòi hỏi này nọ là nó chả thèm phục vụ.
(3) Shop “aabbc321” (chủ shop từ USA): Mình đặt 1 lô 65 tem Singapore khác nhau. Lúc nhận hàng, phát hiện có 6 con tem trùng và bị rách. Do khác mô tả nên mình để lại feedback “neutral” đúng thực tế. Ngay sau đó, mình nhận được tiền hoàn từ đơn hàng và 1 lời nhắn yêu cầu sửa lại feedback. Đương nhiên mình khá bất ngờ và cũng hài lòng với cách xử lý này. Tuy nhiên, vừa sửa xong feedback, định đặt đơn mới ủng hộ, thì nó đã khóa tài khoản không cho mình mua tiếp với lý do “The seller only sells to customers who meet their requirements” (“nhà bán chỉ bán cho khách phù hợp tiêu chí”). Hóa ra là chỉ chấp nhận nhận xét tốt, nhận xét xấu thì đuổi khách luôn.
Nhưng đấy là số siêu ít. Đa số chăm sóc tốt. Sau khi bị nhà Pháp từ chối phục vụ chỉ vì mày mua có 1 cái tem mà đòi hỏi nhiều, mình đặt 1 nhà Pháp khác, thì nhà này không những vui vẻ chụp lại thư trước khi gửi đi, còn nhắn lại là dự kiến giao thư mất bao lâu, rất nhiệt tình. Chục đơn ebay ban đầu bị mất địa chỉ, có nhà bán còn nhắn, nếu mày không nhận được, thư bị hoàn về thì tao sẽ gửi lại. Cá nhân thì thích các nhà bán từ Hà Lan, phí ship rẻ (1-2E/ đơn), giao thư rất nhanh và uy tín.
FUN FACT:
- Đơn hàng đắt nhất: bộ tem UPU được phát hành chung mẫu từ 12 nước thuộc địa Pháp 1949. Lúc đầu cất công tìm từng mẫu, may quá cuối cùng tìm được nhà bán có đủ 12 con tem, giá cũng chưa đến 1tr cho bộ 12 con.
- Con tem đắt nhất: 210k, tổng cả tiền tem và ship. Mua vì nhà bán ở Israel, ủ mưu mua 1 con tem covid Israel và lấy phong bì thực gửi. Cuối cùng nó gửi qua đường đảm bảo méo có miếng tem dán nào. Giờ vẫn thấy đây là món hàng không đáng mua nhất trong 70 đơn.
- Đơn hàng phí ship đắt nhất: đơn mua từ Đức, tiền mua tem chỉ 1E, mà phí ship tận 5.2E, đã thế về còn bị nhân viên bưu điện làm tiền thêm 30k. Tiền vận chuyển gấp 6 lần tiền tem.
- Đơn hàng ship nhanh nhất: từ Norway, ship 27/6 mà 04/7 đã nhận được, chỉ 1 tuần vận chuyển là ngang tốc độ thư từ Singapore về Việt Nam.
- Số lượng các nước có thư được dán tem: 51 nước. Mỗi nước có 1 loại tem khác nhau, nhận được rồi đi tìm hiểu tem đấy nói về cái gì cũng là một thú vui.
- Bộ sưu tập kỳ công nhất: tem về covid của 32 nước. Mình muốn giá tem giá vừa phải, từ chính nước bản xứ để lấy phong bì làm kỷ niệm nên cũng tốn công sức tìm kiếm. Đương nhiên cũng tiêu kha khá tiền, đặt 1 lèo 15 đơn thế là ngân hàng khoá nghiến luôn thẻ không cho tiêu nữa vì sợ bị hack. Mỗi lần nhắc đến covid là trong lòng lại dâng lên cảm xúc khó tả, vừa nhớ đến giai đoạn khó khăn của hơn 2 tháng bị phong toả, vừa biết ơn vì gia đình, người thân, bạn bè đều bình an vô sự.
- Nước đặt nhiều đơn nhất: Pháp. Đây cũng là nước mình thấy tem khá đẹp và nhiều màu sắc, nhiều chủ đề. Tuy nhiên, đây cũng là nước không nhận được thư nhiều nhất, 4/10 đơn.
- Tỷ lệ không nhận được thư: tầm 10%, chiếm nhiều nhất vẫn là nhà bán Pháp, lười gửi các đơn nhỏ lẻ tẻ 1-2 tem.
TỔNG KẾT CHUNG:
- Ưu điểm: Sản phẩm Ebay đa dạng, dễ tìm kiếm, hình ảnh từ nhà bán chụp thật. Mua bán dễ dàng, có chính sách đảm bảo từ Ebay.
- Nhược điểm: Giá sản phẩm hơi đắt, tối thiểu 1$/ bộ, con tem. May mà sau 3 tháng chìm đắm trong Ebay, tốn hơn chục triệu, thì cũng đã mua hết những tem cần mua bù đắp.
hay